MMK 3 & 2 Frankfurt am Main


<
>

Vervolg van MMK 1 Frankfurt am Main, 2 januari 2018.

   Tegenover MMK 1 is MMK 3. De deur zit op slot maar nadat we op en neer zijn gelopen naar de receptie van MMK 1 waar men ons verzekerde dat er toch echt iemand moest zijn doet de suppoost de deur open en zet deze (weer) vast met een spie. Een bezoeker had hem dichtgedaan.
   Het is hier alleen op de begane grond te doen. Kopf oder Zahl is een expositie van twee kunstenaars; Lisa Pahlke (1987) en Richard Leue (1986) die beiden een stipendium kregen van het stimuleringsfonds van het MMK 3 en van jonge kunstenaars: de Jürgen Ponto Stichting.

Tekenaar Richard Leue is met zijn stipendium in januari 2017 naar Noord-Irak gegaan. Zijn stripverhaal is zijn reisverslag over het leven van de Koerden in die periode. Ongecensureerd zwart-wit met de bijbehorende gruwelijkheden. Begeleidt met tekst in het Duits zie je Saddam Hoessein, een brandend vliegtuig, executie met een mes, schietpartijen, vrachtwagens met soldaten, ongedierte, vluchtelingen met honger in sneeuw en regen in de winter en meer van die ellende.


Verder op de begane grond heeft Richard sterke vergrotingen van de tekeningen met zwarte acryl op de muur geschilderd. Tot aan de plafonds in dezelfde stijl: veel zwarte vlakken en geen arceringen maar slechts stippen. Deze tekeningen worden afgewisseld met abstracte viltstift tekeningen op papier van Lisa Pahlke.


   Deze tekeningen, die ook af en toe tot aan het plafond lopen zijn gemaakt met van die brede viltstiften, lijn op lijn, letterlijk gelaagd. Doordat de lijnen met de hand boven elkaar zijn getekend zijn de randen het meest contrastrijk en lijkt het bij de zwarte tekeningen alsof het afgebrokkelde stukken of scheuren in de muur zijn, van plafond tot vloer. De kleurige tekeningen, die meer ronde vormen zijn doen denken aan gelaagd marmer of jaarringen.


De bovenverdieping is afgesloten dus we gaan naar MMK 2, dat is een kwartiertje lopen.   Een abstract beeld, een lichtblauwe kronkelige slangvorm staat voor de deur, een sculptuur van Franz West. Beneden is een kleine receptie met een kantine. Evelien gaat koffiedrinken, ik loop de trappen op en betreed boven duistere ruimtes. De muren zijn met zwart plastic behangen. Van hetzelfde plastic zijn bolle vormen waar je in kan of omheen moet lopen en overal is een hard-gele kunststof vloer. Het is nogal lawaaierig; een kakafonie van geheimzinnigheid. De expositie heet I am a problem en is samengesteld door een jonge theatermaker: Ersan Mondtag. Er zijn installaties en aan de muren hangen werken uit verschillende disciplines. Er wordt van ledschermen gebruikgemaakt.
   Tussendoor loopt behoorlijk wat publiek, jongeren, studenten. Het is vakantie. Als ik later aan de receptioniste vraag waarom het publiek hier zo anders is dan op de andere locaties is het antwoord dat ouderen dit niks vinden.


Twee grote foto’s waarop allebei dezelfde groep van twintig vrouwen, rechtop staand in een lege zaal. Op de linkerfoto zijn ze luchtig gekleed en hebben ze allemaal kleurige enigzins transparante kleding aan. Eenderde heeft ontblote borsten. Op de rechterfoto zijn ze allemaal geheel naakt. Er is iets mee, maar wat? Dan zie ik het, aan de stand van de kleurige schoenen die ze op beide foto’s aanhebben: De basis van de foto met de kleding is exact dezelfde foto als de naaktfoto. De kleding heeft Vanessa Beecroft (1969) er op de linkerfoto overheen gefotoshopt.


Er zijn ook twee naaktfoto’s gemaakt door Bettina Rheims (1952). Een jongen staart naar de vrouw die in een moeilijke pose haar evenwicht bewaart, langer dan de gemiddelde acht seconden die museumbezoekers aan getoonde werken zouden besteden, veel langer. Ook Bettinas foto van het Nederlandse model Karen Mulder “... with a very small Chanel bra” krijgt zijn aandacht.


   Bij wat vlotte aquarellen van blote vrouwen van Marlene Dumas staan wel wat ouderen. Daar zijn de batterijen van mijn camera leeg en frommel ik de reservebatterijen uit het zijzakje. Onhandig gedoe want de sticker FOTOERLAUBNIS zit over het klepje van de camera. Ik peuter het los en plak het nadat ik de batterijen heb verwisseld weer terug.  


Op de grond tegen de muur liggen twee realistische behaarde benen met de knieën naar beneden zoals ik al eerder gezien had. Deze zitten aan aan een broekje en hebben gympies aan, het geheel heeft grote gaten met brede randen en ja, dit moet van Robert Gober zijn. Wat dit betreft heeft deze expositie getiteld I am a problem veel weg van de expositie in Rotterdam in 2015 La La La Human Steps waar ook zo’n soort werk van hem was, daar was er bladmuziek op de benen geschilderd. Het gaat over mensen van uitersten. Daarbij was die expositie ook verduisterd, er hing dezelfde sfeer. Een video van iemand die zich inpakt in transparant plastic die hier vertoond wordt had evenzo goed in het Boijmans van Beuningen gepast. Zo niet Juergen Teller, die ik in Berlijn, zag. Hij heeft hier foto’s van een vrouw die met haar billen bij een straalkachel zit en ze daarbij verbrandt.


   Er zijn meer poppen van mensen, vrouwelijk naakt en een jongetje aan een tafel. Wanneer ik wat foto’s maak komt een suppoost naar me toe maar ik ben hem voor. Als ik het verfomfaaide teruggeplakte stickertje op de camera met FOTOERLAUBNIS laat zien trekt hij een wenkbrauw omhoog maar als ik dan de naam van het visitekaartje dat ik ook bij de receptie in MMK 1 had gekregen noem is het goed.


In het donker bij de muur staren een aantal studenten naar een lichtgevend gezicht. De vervaagde intrigerende foto in zeer contrastrijke kleuren is van de Zwitserse kunstenaar Miriam Chan (1949) uit Basel.  


  Naast een bouwwerkje met videobeelden en fluisterstemmen staat een afgietsel van een hoofd die de tong uitsteekt ondersteboven op een monitor. In beeld een hand met een vinger omhoog die hetzelfde lijkt te zeggen.

Naar aanleiding van het filmarchief dat ik twee dagen later in het museum Ludwig in Keulen aantref stuit ik op You-Tube op een film van Bruce Nauman in zijn atelier. De kop is van hem! Zie hierboven op 1'40"


Op een bord ligt een groot opgeblazen condoom met water erin waar een kippenei in drijft en zestien forse hakmessen staan ondersteboven in de vloer waar deze overloopt in de muur.


Je ziet niet goed hoe je verder naar buiten kan maar toch, aan het einde van de ruimte om de hoek is een hele smalle zwarte gang van zeker tien meter, smaller dan een meter. Als je erdoor loopt hoor je versterkt en vervormd gepruttel.
   Beneden heeft Evelien haar koffie op. Buiten is het reeds donker (foto bovenaan).