Neue Galerie, Kassel


Will be translated.

8 juni 2017, In en rondom de Neue Galerie is het druk. Dat zal niet alleen zijn vanwege het mooie weer en de terrasjes maar ook omdat hier een Documenta- concentratie is.

   We lopen naar de eerste zaal boven. In het midden staat een eenvoudige hoge witte boekenkast, een meter breed en veel te hoog om praktisch te zijn. Het is een open kast waar je over de boeken doorheen kan kijken. Onderin een rijtje hogere dunne boeken of andere documenten, daarboven een vitrinekastje met enkele opengeslagen exemplaren en daarboven elf lagen met boeken. Dit werk van een eerdere exposant op Documenta (11) Maria Eichhorn (1962) bestaat uit boeken die ooit tot joodse verzamelingen behoorden en onrechtmatig in de collectie van de Berlijnse Staatsbibliotheek belandden. Aan veel boeken zitten gele labels ‘Verboten’ en er is veel handgeschreven werk bij. Er is duidelijk een overeenkomst met het concept van het Parthenon van boeken wat dit werk in de schaduw zet. Oké, het is wel een hele hoge kast.

   De Amerikaan David Schutter (1974) heeft zesendertig zwarte krijttekeningen hangen.
En er is een installatie op de vloer. Glasplaten, een hangend touw, een speakerbox, een groot vel wit papier... maar er gebeurt niks. Ik krijg er een Kunst-omdat-het-moet-gevoel van.

   In de achterste zaal gebeurt meer. Daar lijkt het op een onderzoeksbureau. Plattegronden en lijnen op de vloer, vitrinekasten met gipsen en wassen hoofden die verschillende gelaatsuitdruikkingen laten zien. Ze hebben verschillend gekleurd haar. Er hangen veel zwartwitfoto’s van beroemdheden, met nietjes aan de muur bevestigd. Acteurs, politici, militairen, directeuren van multinationals etcetera. Alles keurig genummerd. Close-ups van ogen, monden en oren. Een lijstje erbij met “Biological traits of born criminals”. Marcello Mastroianni, Jeroen Dijsselbloem en Hillary Clinton hangen er ook bij. Dat je bij hen over criminele eigenschappen kan spreken lijkt te berusten op teveel valse aannames, het is niet echt wetenschappelijk. Dit lijkt meer iets voor gedragswetenschappers, genetici of biologen en het doet me, nu ik dit schrijf, denken aan de zomergast op tv Frans de Waal (1948), hij kon het gedrag van president Trump precies met dat van een gorilla vergelijken en legde uit wat de overeenkomsten daarbij waren; dominant mannetjesgedrag.

   Op de achterwand hangt een grote schildering van een kleurig vrouwengezicht opgebouwd uit vlekken. Maar als je beter kijkt zie je dat de vlekken bestaan uit teenafdrukken, nee, halve voetafdrukken, de tenen en de bal van de voet. Een feestelijk idee als je je probeert voor te stellen hoe dat eruit zag tijdens het maken van dit metersgrote doek. Maar het is anders. Het werk is van de Chileense transgender Lorenza Böttner, die in 1967, toen nog een jongen, zijn beide armen verloor nadat hij in een elektriciteitspaal was geklommen en zichzelf ëlektrocuteerde. Zij overleed eind vorige eeuw aan aids.

   We komen in een donkere zaal waar we het einde van een film zien, een jongen zit op een oude wagon of trolly tussen het gebladerte in tropisch landschap, hij beweegt langzaam uit beeld. Aftiteling. We gaan de film van de Indiër Amar Kanwar (1964) vanaf het begin bekijken. Het wordt drukker.

   Het trage geluid bij de film, getiteld Such a Morning is een afwisseling van een sitar en een soort panfluit. Er wordt niet gesproken maar er is wel een ondertiteling. Er wordt een eclips aangekondigd, we wachten met spanning af. Fel zonlicht door de bladeren, in het midden van een patio op een robuuste ijzeren tafel staan glazen en een fles water, (foto) kraaien vliegen onrustig weg. Een paar handen bij een bak brandende as in een raamkozijn. Het is allemaal mooi en professioneel gefilmd. Geen onrustige camerabewegingen. Je voelt de warme zon. De muziek maakt het spannend. Uiteindelijk zien weer de jongen op de trolly, we gaan. We realiseren ons dat er toch al gauw vijftig man zitten te kijken naar een eclips die niet komt.

   We slenteren voor we de trap aflopen door een galerij met grote ramen en lange vitrages waardoor je door de hoge Romaanse ramen naar buiten kan kijken en het dieper gelegen landschap ziet van het Staatspark Karlsaue aan de rivier Fulda. De straat waaraan de Neue Galerie ligt heet niet voor niets Schöne Aussicht. In de galerij hangen ook lange stroken beschilderde stof en op de grond ligt een grote bak met scherven waarop een schrift met kindertekeningen.

   Er zijn eenvoudige mensen en kruisjes in getekend. Een kind tussen zijn ouders is doorgestreept, geloofssymbolen, namen. Het is kommer en kwel wat er wordt uitgebeeld maar de sfeer blijft... licht.

   Bij het trappenhuis wijst een pijl schuin naar boven. Er staat bij ‘Kunst der Gegenwart, contemporary art’. De pijl wijst eigenlijk naar twee schilderijen in het trappenhuis. Vieze kleuren van Sokol Beqiri (1964) uit Kosovo. Acryl op fiberpanelen. Op de linker zijn in dikke zwarte lijnen een man en een vrouw zichtbaar en rechts is onder in de hoek een vager gezicht. Dit zijn van die schilderijen die je eigenlijk niet kan beschrijven, er gebeurt teveel en het stelt te weinig voor. Alsof een lagereschoolkind voor het eerst verf mag uitproberen. Vlekken maken, kleuren, vegen, vlakken verdelen, strepen. Toch internationaal een van de meest bekende Kosovaren. Oorlogen zijn een dankbaar thema, ook bij Sokol. Laten we het houden op een depressieve variant op Cobra.

  In een ruimte op de benedenverdieping is werk van de Indiër K.G. Subramanyan, Anatomische lessen. Kleurige acrylschilderijen en terracotta reliëfs in panelen van drie keer drie tegels met dikke houten lijsten. Het doet klassiek aan, verknipte gezichten en lichaamsdelen, dansende of verwrongen figuren, geabstraheerd, bijna kubistisch.

   Voor we naar buiten gaan merk ik dat ik mijn accreditatie annex toegangsbewijs kwijt ben. Bij de balie zegt men dat ik aan het plein tegenover het Fredericianum een nieuwe kan halen.
   En inderdaad, documenta heeft haar administratie goed op orde, na vertoon van mijn paspoort wordt er een nieuwe voor me uitgeprint. Op naar de laatste locatie voor vandaag, de Documenta Halle. Alhoewel dat misschien niet eens zo verstandig zou zijn omdat ik in mijn hoofd het bezoek aan de Neue Galerie nog niet helemaal kan samenvatten. Boeken, oorlog, leed... en dan die film met dat zonlicht door de bladeren...